CAREER ASSESSMENT & PLANNING SYSTEM

KARİYER DEĞERLEME & PLANLAMA SİSTEMİ

CAPS Modülleri ve Kazanımları

Başlarken

CAPS''in ilk aşaması olarak gençlerin beklentilerini, zihinsel ve duygusal olarak bulundukları noktayı değerlendirir. Gençlerin; değerleri, duyguları, güçlü ve zayıf yönleri, değiştirmek, geliştirmek istedikleri özellikleri ele alınır. Bu modülde elde edilen bilgiler, sürecin sonrasına ışık tutacaktır.

Kazanımlar

Öğrenci
  • Kariyer planlamasına başlarken, mevcut durumda nerede olduğunu değerlendirir ve sonraki çalışmalarla, olan değişimi görür.
  • Kendisi için mutluluk ve başarı tanımları üzerine düşünür.
  • Planlamayı başarı ile ilişkilendirir.
  • Güçlü ve zayıf yönlerini irdeler.
  • Farkında olmadan etkilendiği kişi ve tecrübeler ile ilgili düşünür.  
  • Değişimin ve gelişimin yaşamın bir parçası olabileceğini fark eder.
  • Bilinçli farkındalıkla düşünmeye yönlenir.
Aile
  • Kariyer planlamasının ilk adımı olarak çocukları ile iletişimi başlar.
  • Modülde çalışılan alanlarla ilgili çocuğunun nerede durduğunu görür.
  • Çocuğunun farkındalık kazanması gereken alanları net olarak değerlendirir.

Zihinsel Hazırlık

Hem gençlere hem ebeveynlerine online olarak uygulanır. Beş farklı alanda (ilgi/endişe, merak/araştırma, kontrol/sorumluluk, özgüven, danışma) anket sorularını cevaplarken, çocuklarınızın kariyer planlamasını zihinsel gündemine alması ve onları bu konuda daha iyi tanımak amaçlanır.

Modül Kazanımları

Öğrenci
  • Kariyer alanında, önemli olan -ilgi, merak, kontrol, güven ve akıl alma- kavramlarını algılar ve üzerinde düşünür.
  • Kariyer kararında olumlu tutum, inanç ve becerilerin neler olduğunu öğrenir.
  • Kariyer karar verme sürecinde olası problemlerin neler olduğunu anlar.
  • Kariyer karar sürecinin sorumluluğunun kendisine ait olduğunu algılamaya başlar.
  • Ailesinin kendisini nerede gördüğünü öğrenir.
  • Ailesi ile doğru kavramlar üzerinden kariyeri ile ilgili konuşmaya başlar.
Aile
  • Kariyer olgunluğunda önemli olan ilgi, merak, kontrol, güven ve akıl alma alanları ve bunların kariyer planlamasındaki önemi konusunda çocuğunu bilinçlendirir ve farkındalık kazanmasını destekler.
  • Kariyer kararında etkili olan faktörler açısından kendileri ve çocuğu arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları irdeler.
  • Kariyer ile ilgili kavramları doğru bir yapı üzerine oturtur.
  • Sürecin bir parçası olmanın önemini fark eder.
  • Aile içi iletişim artar.

Karar Verme Dinamikleri

Uygun kariyer kararı vermek için karar verme olgunluğu değerlendirilir. Gençler, karar verirken benimsediği davranış stilleri üzerine düşünerek kariyer kararı verme konusunda ilgili dinamikleri fark eder, kariyer karar sürecinde bunları göz önünde bulundurur.

Modül Kazanımları

Öğrenci
  • Farklı karar verme stillerini öğrenir, kendinin nerede durduğunu görür.
  • Karar vermede değerlerin, inançların ve duyguların rolünü fark eder.
  • Karar vermenin hayattaki önemini anlar.
  • Karar vermenin altında yatan dinamikleri ele alır.
  • Karar verme, kişilik ve karakter gelişiminin ilişkisini algılar.
  • Bugün verilen önemsiz gibi görünen küçük kararların hayatındaki öneminin ne olduğunu algılar.
  • Olgunluk geliştirmeye başlar.
  • Büyük resmi görmeye başlar.
  • Kendisiyle ilgili geliştirmesi ve değiştirmesi gereken alanları belirler.
Aile
  • Karar verme sorumluluğunun kimde olduğunu anlar.
  • Kendi karar verme stillerini gözden geçirir.
  • Rol model olarak çocuğunu nasıl etkilediğini fark eder.  
  • Anne-baba tutumlarıyla çocukların karar verme stilleri arasındaki ilişkiyi ele alır.
  • Aile içi  karar verme dinamikleri üzerine düşünür ve değişiklik yapılmasında fayda olan alanları belirler.
  • Çocuğunu hangi konuda destekleyeceğini öğrenir.
  • Çocuğu ile gerçekçi ve rasyonel karar vermenin önemini değerlendirir.

Kontrol Kimde

Gençlerin duygu, düşünce ve davranışlarında kontrolün ve sorumluluğun kendisinde mi (içsel kontrol odağı) yoksa kendisi dışındaki kişilerde ya da faktörlerde (dışsal kontrol odağı) mi olduğuna dair inançları ele alınır.

Modül Kazanımları

Öğrenci
  • Kontrol odağı kavramını öğrenir.
  • İçsel kontrol odağına sahip olmanın, kariyer gelişimine yönelik daha olumlu tutum ve davranışlara olan katkısını öğrenir.
  • Kariyer planlamasına dair akılcı (rasyonel) olmayan inançlar ve dışsal kontrol odağı arasındaki  ilişkiyi ele alır.
  • Dış kontrol odağıyla kararsızlık arasındaki ilişkiyi inceler.
  • Kontrol odağı ve kariyer olgunluğu arasındaki ilişkiyi değerlendirir.
  • Hayatının kontrolünün ve sorumluluğunun kendisinde olduğunu anlamaya başlar.
  • Gelişimini engelleyen tutum ve davranışlarını  fark etmeye başlar.
Aile
  • İçsel-Dışsal kontrol odağı kavramlarını anlar.
  • Kontrol odağı kavramıyla kariyer planlaması arasındaki ilişkileri ele alır.
  • Karar vermenin bir problem çözme süreci olduğunu çocuğu ile tartışır.
  • Farkında olarak ya da olmayarak, çocuğunun yerine karar vermenin sakıncalarını ele alır ve çocuğu ile birlikte karar verme sürecinin önemini fark eder.
  • Çocuğuna sorumluluk almasında ne kadar müsaade ettiğini görür.

Değerler

Gençler, yaşamı ve kariyer seçiminde çok önemli olan, tutum ve davranışlarını yönlendiren, ihtiyaç ve inanç eksenli değerleri irdeler. Değerler üzerine kafa yorar, farkındalık kazanır. Kararlarını, önceliklendirdiği değerler ışığında verir.

Modül Kazanımları

Öğrenci
  • Yaşamını yönlendiren değerlerini belirler ve sahip olduğu değerleri ezbere değil, davranışlarındaki yansımaları ile kavrar.
  • Değerler, ihtiyaçlar, içgüdüler, inançlar ve duygular arasındaki ilişkileri ele alır.
  • Değerlerin yaşamında ve kariyer seçimindeki önemini fark eder.
  • Karakter gelişimde değerlerin nasıl bir role sahip olduğu üzerine düşünür.
  • Değerlerin karar vermedeki önemini anlar.
Aile
  • Kendi değerlerini gözden geçirir.
  • Çocuğu ile değerler üzerine sohbet etme ve ahlaki kavramları somutlaştırma fırsatı bulur.
  • Çocuğu ile birlikte değerlerin yaşamdaki önemini irdeler.
  • Çocuğu ile aralarındaki farklılıkları değerlendirir.
  • Kariyer planlama sürecinde  değerlerin önemini ve rolünü ele alır.

TurQuest- Kariyer ve Meslek Raporu

İngiltere'de geliştirilmiş ve 33 yıldır uygulanmaktadır. Türkiye'ye uygun hale getirilen 300 soruluk anket, ilgileri ölçer. 30-40 sayfalık kapsamlı İngilizce bir raporda, uygun kariyer alanları/meslekler, mesleklerin gereklilikleri, üniversitede okunabilecek bölümler detaylandırılır.

Modül Kazanımları

Öğrenci
  • İlgilerini fark eder.
  • İlgileriyle eşleşen kariyer alanlarını öğrenir.
  • Listelenen kariyer alanlarına uyumunu irdeler.
  • Belirlenen kariyer alanlarında daha başarılı olmak için öne çıkan kriterleri ele alır.
  • Öz sınama anketi sorularıyla, her bir kariyer alanı için gerçekçi bir şekilde kendini değerlendirir, ilgili farkındalık kazanır.
  • Güçlü olduğu ve geliştirilmesi gereken konuları değerlendirir.
Aile
  • Çocuğunun ilgileri paralelinde listelenen kariyer alanlarını öğrenir.
  • Kariyer alanlarına ilgi düzeyi ve genel uyumunu değerlendirir.
  • Kariyer alanlarının gerekliliklerini ve başarı kriterlerini fark eder.
  • Çocuğunun güçlü yönleri ve geliştirilmesi gereken yönlerini kendisiyle birlikte değerlendirir.

Cambridge Profile Kişisel Nitelik Testi

Gençlerin; uzamsal (2D), şekil-uzay (3D), sözel, sayısal, soyut muhakeme, hızlı ve doğru çalışma ve aritmetik hesaplama olmak üzere yedi farklı alandaki bilişsel yetenekleriyle ilgili fikir verir. Bu bilgi, TurQuest ile tespit edilen kariyer alanlarıyla ilişkilendirilir, ilgi ve yeteneklerin kesiştiği alanlar belirlenir. 

Modül Kazanımları

Öğrenci
  • Uzamsal (2D), şekil-uzay (3D), sözel, sayısal, soyut muhakeme, hızlı ve doğru çalışma ve aritmetik hesaplama olmak üzere yedi farklı alanda kendisini değerlendirir.
  • TurQuest çalışmasında listelenen kariyer alanlarıyla yeteneklerini karşılaştırır.
  • Yeteneklerin kariyer planlamasındaki önemini fark eder.
  • Güçlü olduğu ve geliştirilmesi gereken konuları değerlendirir.
Aile
  • İlgiler ve yetenekler arasındaki ilişkiyi ele alır.
  • Çocuğu ile birlikte yeteneklerin önemini değerlendirir.
  • Çocuğunun güçlü olduğu ve geliştirmesi gereken konuları irdeler.
  • Çocuğu ile ilgili kavramlar üzerine iletişim kurar.

Modül Anket ve Rapor Örnekleri
CAPS kapsamında sunulan değerlendirmelerde genel amaç kariyer planlamasında kritik olan ve sistematik olarak ele alınmadığında gözden kaçabilecek olan önemli unsurların ele alınmasıdır. Bütün değerlendirmeler, öğrenci ve aile ile yüz yüze görüşmelerle gerçekleştirilir. Raporlarda hedef, öğrenci ve ailenin sürece aktif katılımı olup, kesinlikle herhangi bir gruplama ya da etiketleme yapılmamaktadır. 

Başlarken Modül Anketi

Başlarken Modül Raporu

Zihinsel Hazırlık Modül Anketi

Zihinsel Hazırlık Modül Raporu

Karar Verme Dinamikleri Modül Anketi

Karar Verme Dinamikleri Modül Raporu

Kontrol Kimde Modül Anketi

Kontrol Kimde Modül Raporu

Değerler Modül Anketi

Değerler Modül Raporu

Turquest Modül Raporu